Ćwiczenia rewalidacyjne usprawniające
funkcje percepcyjno – motoryczne
1. Percepcja wzrokowa:
– obserwacja otoczenia, dostrzeganie i nazywanie cech charakterystycznych dla
danego przedmiotu, czynności, zjawiska;
– wskazywanie i rozpoznawanie podstawowych figur geometrycznych;
– obserwacja i wskazywanie elementów o podobnym kształcie na obrazkach, np.
domy – kwadraty, drzewa – trójkąty, słońce – koło itp.;
– naśladowanie czynności wykonywanych przez drugą osobę (np. zabawy
doskonalące czynności samoobsługowe);
– zabawa w naśladowanie czynności wykonywanych przez postacie wskazane na
ilustracji (zabawa „rób to, co tu widzisz?” – np. chłopiec buduje wieżę z klocków –
zadaniem dziecka jest określenie czynności wykonywanych przez chłopca, a
następnie odtworzenie czynności – budowanie z klocków);
– dobieranie jednakowych par przedmiotów, obrazków (memo obrazkowe, memo
kształtów, domina obrazkowe, domina kolorowych figur;
– dobieranie przedmiotu lub obrazka do takiego samego wskazanego przez
nauczyciela po dłuższej i coraz krótszej ekspozycji – nauczyciel dopasowuje czas
ekspozycji do rodzaju i stopnia trudności zadania (rozpoczynamy od elementów
typowych, charakterystycznych, powoli przechodząc do bardziej złożonych i
różniących się wybranymi elementami);
– wyszukiwanie i dobieranie par obrazków, które do siebie pasują lub tworzą całość (np. dobieranie do pary: but do buta; owoc do owocu; zwierzę do zwierzęcia; wyszukiwanie elementów tworzących całość: korona drzewa i pień);
– składanie figur, obrazków z części;
– układanie puzzli;
– układanie, budowanie, zabawy konstrukcyjne według podanego wzoru z klocków, figur geometrycznych;
– układanie ciągów rytmicznych, prostych szlaczków stworzonych z przedmiotów (np. ułóż tak samo – ciągi dwu-, trzyelementowe: kot, mysz, pies, kot, mysz, pies – dostrzeganie stałości powtarzanego rytmu; kończenie ciągu rytmicznego według podanego wzoru);
– porównywanie dwóch obrazków o tej samej treści (analizowanie całej treści obrazka);
– porównanie przedmiotów, treści obrazków według kolorów, wielkości, treści (np. obrazek drzewa w zimie i wiosną), położenia, kierunku;
– wyodrębnianie różnic między obrazkami pozornie identycznym;
– wyodrębnianie przedmiotów i figur z tła;
– grupowanie materiału abstrakcyjnego według podanego kryterium, np. wybierz tylko linie proste, wybierz tylko linie faliste;
– liczenie znikających przedmiotów, zabawa, ile zabawek, kart, klocków zniknęło;
– odwzorowywanie prostych symboli i znaków;
– rysowanie, malowanie, lepienie, wyklejanie, wycinanie.
2. Percepcja słuchowa:
– wysłuchiwanie i rozpoznawanie dźwięków naturalnych;
– rozpoznawanie dźwięków dochodzących z otoczenia;
– rozpoznawanie wytwarzanych dźwięków (szmerów) – najpierw z pomocą wzroku, później słuchowo (dziecko wskazuje przedmiot, który identyfikuje ze słyszanym dźwiękiem);
– różnicowanie dźwięków, odgłosów dochodzących z otoczenia (z sąsiedztwa, z ulicy);
– różnicowanie i naśladowanie głosów zwierząt (zabawy ortofoniczne);
– grupowanie przedmiotów wydających takie same dźwięki;
– rozpoznawanie osób po głosie;
– wysłuchiwanie i różnicowanie dźwięków ze względu na jego natężenie;
– wysłuchiwanie zmian w tempie i głośności, słyszanych dźwięków;
– wysłuchiwanie i różnicowanie powtarzających się dźwięków;
– układanie, tworzenie szeregów rytmicznych;
– odtworzenie rytmu ilustrowanego układem przestrzennym;
– wyodrębnianie zdań w mowie;
– wyodrębnianie wyrazów w zdaniu;
– wyodrębnianie sylab w wyrazach;
– rozpoznawanie i wyodrębnianie głosek z wyrazów;
Propozycje gier i zabaw:
* „podglądamy zwierzęta”
Przebieg: dziecko stoi z zawiązanymi oczyma. Na dany znak – inne dziecko usiłuje podejść. Gdy dziecko usłyszy odgłos kroków i wskaże kierunek, skąd dochodzi odgłos, podchodzący musi się cofnąć. Dziecko, które nie zauważone przejdzie i dotknie ręką „zwierzątko” – wygrywa. O ile w ciągu 1 minuty nie uda się podejść, wygrywa stojący.
* „Gdzie jest ukryty zegarek?”
Pomoce: głośno chodzący budzik.
Przebieg: Podczas nieobecności dziecka w pokoju rodzic ukrywa budzik. Zadaniem dziecka jest znalezienie miejsca ukrycia.
Uwagi o realizacji: można schować np. grające radio, dzieci mogą też odgadywać, do których drzwi stuka gość (jeśli oczywiście pozwalają na to warunki lokalowe);
* „teksty do powtarzania”
Pomoce: rymowane teksty .
Przebieg: W zabawie wykorzystujemy gotowe teksty zwierające onomatopeje lub tworzymy sami proste rymowane teksty do powtarzania. Oto przykład:
Jedzie pociąg fu, fu, fu
Trąbi trąbka tru, tru, tru
a bębenek – bum, bum, bum
Na to żabki – kum, kum, kum
konik człapie – człap, człap, człap
Woda z kranu – kap, kap, kap
mucha bzyczy – bzy, bzy, bzy
a wąż syczy – sy, sy, sy
Baran beczy – be, be, be
A owieczki – me, me, me.
3. Sprawność manualna i motoryczna:
– wymachy rąk, zataczanie nimi kółek, leniwych ósemek;
– chodzenie po linii prostej;
– wykonywanie naprzemiennych ruchów (dotknij prawą ręką lewej stopy, lewą ręką prawej łopatki, itp.);
– lepienie z plasteliny, gliny, ugniatanie obydwoma rękoma, formowanie kuleczek, wałków, placków, rogalików;
– wykonywanie z gotowych elementów ludzików (nazywanie ich części ciała);
– lepienie z plasteliny kwiatów, zwierzątek, drzew, owoców, warzyw;
– obwodzenie wałeczkami z plasteliny narysowanych konturów geometrycznych;
– układanie w przygotowanych formach geometrycznych kuleczek z plasteliny;
– ozdabianie tekturowych talerzyków elementami z plasteliny – scenki rodzajowe: las, ogród, domek;
– nawlekanie koralików na nitkę z igłą lub drut/sznurowadło;
– przewlekanie sznurków, tasiemek przez otworki na planszach, segregowanie koralików wg kształtów, wielkości, kolorów, ugniatanie kulek z papieru;
– wydzieranki z kolorowych papierów;
– przygotowywanie laurek z gotowych elementów;
– przerywanie papieru po linii prostej, falistej, po przekątnej kartki, wydzieranie kółek;
– wycinanie nożyczkami kwiatów, liści, figur geometrycznych, itp.;
– wyciskanie kleju z tubki, nakładanie, sklejanie;
– wyciskanie wody z gąbki, ścierki, wycieranie tablicy;
– zbieranie ze stołu patyczków, koralików, kartek itp. (chwyt pęsetkowy);
– układanie kółeczek na kołkach w linii poziomej, pionowej, po przekątnej wg instrukcji słownej (góra, dół, prawo, lewo);
– odkręcanie i zakręcanie butelek, śrubek, kranów;
– zamykanie i otwieranie pudełek;
– czynności samoobsługowe: mycie rąk, zawiązywanie butów, itp.;
– labirynty – dochodzenie do celu;
– ćwiczenia płynnych, rytmicznych, ciągłych i pulsujących ruchów pisarskich.
Propozycje gier i zabaw:
*„kto pod kim dołki kopie”
Pomoce: mała piłka (np. tenisowa), łyżka lub łopatka do piasku, piasek kinetyczny.
Przebieg: na równej powierzchni usypujemy kopczyk z piasku. Na szczycie umieszczamy piłeczkę. Dziecko wybiera piasek spod piłki w taki sposób, żeby piłka się nie stoczyła.
* „drogocenny kamień”
Pomoce: kamyczki lub fasola.
Przebieg: Kamyczki (fasolę) rozkładamy na stole. Jeden z nich („drogocenny”) kładziemy na zewnętrznej stronie dłoni. Zabawa polega na tym, aby zebrać jak najwięcej kamyczków i wrzucić je do woreczka w taki sposób, aby nie spadł ten leżący na dłoni. Proszę spróbować, to wcale nie takie łatwe, jak się wydaje! W przypadku jednego dziecka zabawę możemy uatrakcyjnić notując rekordy: największą liczbę zebranych kamyków lub najlepszy czas, w jakim uda się zebrać np. 10 sztuk. Większa liczba osób – urządzamy zawody, kto więcej lub szybciej uzbiera. Zabawę można utrudnić, np. wprowadzając zasadę, że zebrane kamyki trzeba ułożyć w konkretny wzór;
# W trakcie pracy z dzieckiem nad podnoszeniem sprawności funkcji percepcyjno-motorycznych bardzo ważne jest, aby nie doprowadzić do znużenia, przemęczenia
i zniechęcenia dziecka proponowanymi ćwiczeniami, zabawami czy grami.
Charakter zajęć rewalidacyjnych powinien być zabawowy, aby uczestnicy zajęć zawsze chętnie przychodzili na spotkania. Dziecko, aby mogło radzić sobie z trudnościami w szkole wynikającymi z uszkodzonych funkcji percepcyjno-motorycznych, musi wykonywać wiele różnych ćwiczeń i powtarzać je wielokrotnie. Dlatego zabawowa forma zajęć pozwala w ciekawy i atrakcyjny sposób oddziaływać na dziecko, nie powodując zniechęcenia i znużenia. Ciekawe i atrakcyjne zajęcia będą zachęcały dziecko do podejmowania kolejnych wyzwań. Sukcesy odnoszone w trakcie wykonywania zadań, ćwiczeń będą zwiększały motywację dziecka, poczucie własnej wartości, rozwijały zainteresowania, wydłużały czas efektywnej pracy i koncentracji uwagi. #